Domin no Laran Luak

Domingo XXVI Tempu Baibain

1.ª Leitura: Am. 6:1a, 4-7

2a. Leitura: 1 Tim. 6:11-16

Evangelho: Lk. 16:19-31

Mundu ohin loron, barak liu ho ema ne’ebe moris defisil tebes. No mos barak mak moris iha luxu, ou riku. Husi ne’e ita define, katak serteza kiak barak tebes, mak esperensia moris iha injustice no hamlaha nia laran. Refleksaun ba ita ohin loron mak oinsa atu hatudu domin no laran luak ba ita nia maluk sira. Tamba Eskritura rasik dehan: Ksolok ba ema ne’ebe laran luak sei hetan rahun diak” (Mt. 5:7).

Leituras ohin loron mos motiva ita oinsa atu hatudu domin no laran luak ba ema seluk. Tamba dalabark liu mak iha egoista ne’ebé la hare’e ba ema ne’ebé mak iha ita nia sori-sorin. Foti matan ba leten maibe haluhan an katak hau nia ain sei hakat hela.  Hanesan Evangelho ne’ebé hateten katak ema riku moris iha luxu ho kiak Lazarus  moris iha susar nia laran (Lk 16:21).

Husi ne’e hafanun ita atu matan moris ba sasan ne’ebé mak haleu` hela ita. Hanesan sarani Kristaun, ita mos tenke loke matan ba maluk sira ne’ebeé presiza tebes ita nia tulun, laos siknifika atu fahe deit sasan, maibe impotante mak hakbesik ba sira rona sira nia presiza ho fuan domin nian.

Ida ne’e mak ita nia Karisma hanorin ita atu: “hakbesik ba kiak sira ne’ebé mak presiza tebes.” Hatan ba ida ne’e ita hetan iha livru Proverbios ne’ebe dehan: Rahun diak ba ema ne’ebe laran luak, nia sei hetan bensaun tamba fahe ona nia sasan ba ema kiak sira (Pro. 22:9).

Husi kiak Lazarus nia istoria konvida ita atu reflete se mak “Lazarus”, mak ema ne’ebé iha ita nia comunidade, iha ita nia familia, maka ema ne’ebe presiza tebes, ou maka ema ne’ebe ita lao ba finji lahare?

Jesus fo hanoin ita oinsa atu fo konsiderasaun atu uza sasan, husi osan ne’ebé mak ita iha, ita nia emosaun, no mos ita nia espiritual. Tamba isin la servisu hamutuk ho emosaun no espiritual nian mak hanesan ema riku ne’eb éJesus mensiona iha Evangelo ohin nian. Ne’ebé taka nia fuan no matan delek ba nia maluk Lazarus ne’ebé mak presiza tebes nia tulun. Eskritura hateten: “Ema ne’ebé foti an Maromak sei hatun nia” (Lk 1:52).

Pergunta ba ita an katak hau ne ema ne’ebé hatene fahe sasan? ou hanesan ema ne’ebe riku hodi sai matan delek ba hau nia maluk ne’ebé presiza tebes?

Hare ba mundu ohin loron nian katak ema ida-ida iha moris sempre ne’eb diéfferente, balu riku no kiak.  Maibe funsaun husi riku ne’e, atu tulun ba ema kiak sira, tamba sasan ne’ebé maka ita iha ne’e hetan bensaun husi Maromak, maibe sempre mosu ho kontra kona ba Maromak Nia hakarak, ema ne’eb ré riku foti an ba ema kiak sira.

Tamba ne’e Jesus fo hanoin ita oinsa hatudu domin no laran luak ba maluk seluk. Ida ne’e mak valor ne’ebé ass tebes ba ita fiar nain sira. Husi ukun fuan sanulu nebe fahe ba parte rua, mak Hadomi Nai Maromak no maluk sira. Objectivu atu moris nian maka hatudu laran luak ba ema seluk, atu nune’e bele hetan moris ne’eb é rohan laek iha loron ikus.

 

Reflesaun Husi: Irmã Florinda Fernandes, OP

Kontinua Le'e

SERVI NA’I MAROMAK MESAK DEIT

          

Domingo XXV Tempu Baibain

1.ª Leitura: Am. 8:4-7

2a. Leitura: 1 Tim. 2:1-8

Evangelho: Lc. 16:1-13 ou 10-13

 

Leituras sira ohin loron nian konvida ita atu honestu husi aksaun no intensaun sira. Husi primeira leitura Profeta Amos koalia kona ba injustisa ne’ebé maka mosu iha tempu ne’eba. Iha Segunda leitura Saun Paulo obriga ita atu harohan ba ita nia lider no autoridade sira atu nune’e ita bele moris hakmatek. Husi Evangelho ohin nian Jesus bolu ita atu labele servi Maromak ho servi osan.

Menssagen ohin loron nian haruka ita atu  servi Maromak deit. Husi menssagen ne lori ita atu reflete kona ba ita nia moris kompara ba rikusoin ne’ebé maka ita halibur ou iha, hodi halo examinsaun ba ita nia-an katak, oinsa hau maneza rikusoin sira ne’ebé ita iha?

Ida ne’e fo hanoin ita oinsa ita atu utiliza rikusoin hotu tuir saida mak Maromak hakarak. Tamba rikusoin sira ne’e hanesan instrumetu deit. Maibe dalabrak liu mak ita servi osan diak liu duke servi Maromak. Iha Saun Paulo nia carta dahuluk ba Timotio dehan “ema ne’ebe hadomi liu osan mak ema ne’ebe metin lo’os iha diabu nia hanoin.”( 1 Tim. 6:10). Diabu nia servisu ne’ebé maka halo ita atu buka tan no simu tan. No osan mos bele halo ita atu sosa ema seluk nia laran luak. Hanesan mane ida ne’ebé Jesus fo sai iha Evangelho ohin, wainhira nia mestre hatene ona katak nia halo lalos iha nia servisu sira, nia komesa halo dalan oioin atu sosa ema nia laran luak( Lk 16:4).

Husi leituras sira ne’e mos lori ita atu ba hare’e  kona ba situasaun saida maka akontese iha mundo agora nian. Ema barak hetan terus tamba injustisa ne’ebé mak domina hodi halakon naroman. Tamba laiha honestu ba servisu ne’e rasik. Hanesan Profeta Amos hateten: ita sei halo dasin falsu atu han matak (Am. 8:5). Realidade tempu agora ema ne’ebé mak riku subar injustisa ne’e rasik, tamba lakoi ema kiik atu halo liu, husi ida ne’eba mak mosu kompetisaun ne’ebé mak la justu. Nune’e ema barak mak sei susar no terus hela.

Jesus nia menssagen lor-loron sira iha Sagrada Eskritura fo hanoin ba ita atu uza sasan mundo nian tuir nia fatin. Atu nune’e ita bele moris tuir hanorin Maromak nian. Jesus hateten” Ema ida labele servi mestre rua, no nia sei hahi ida no hewai ida seluk”( Lk 16:13). Sei ita la tuir Maromak nia hakarak mak dala barak ita hahi liu sasan ne’ebé mak lafo benefisiu ba ita nia klamar.  Husi evangelho ne’e nafatin fo hanoin no haforsa ita ho menssagen ne’ebé atu honestu ba ita nia-an kona ba  servisu ne’ebé mak ita hetan, atu uza sasan mundo nian ho responsabilidade,

Hare’e kona ba situasaun ne’ebé mak akontese iha ita nia rain, liliu ba ita nia nai ulun sira, Katak atu uza rikusoin hotu ho matenek, no oportunidade sira ho diak atu servi rai ne’e no mos ba diak ema hotu-hotu nian. Laos ba individualismo maibe servi hanesan kommun ida atu nu’une’e ema hotu hotu hodi sente liberdade ne’e rasik.

Ikus mai, Saun Paulo mos haruka ita atu reza ba ita nia nai ulun sira, atu iha fuan ne’ebe maka nakonu ho Maromak Nia bensaun atu nu’une’e, bele hare no hatan ba povu nia presiza sira.

 

Reflesaun Husi: Irmã Florinda Fernandes, OP

Kontinua Le'e

KRUS: SINAL DOMIN LOLOS

FESTA EXALTASAUN SANTA KRUZ

1a.. LEITURA: NUM 21:4B-9

2a.. LEITURA: FLM 2:6-11

EVANJELHO:  JOAO 3:13-17

 

Liturgia ohin loron ita selebra festa exaltasaun Santa Krus, lori ita ba reflete domin boot  ne’ebé Maromak hatudu ona mai mundo. Domin boot ida ne’e hato’o motivasaun mai ita no fo ita salvasaun ne’ebé prometido. Husi domin ne’ebé boot, Maromak fo Nia Oan Mane mesak Jesus Cristo nebe terus to mate iha Crus tamba ita hotu nia sala.

Evagelho loron ohin fo hatene ba ita katak, Iha antigo testamento “Moises foti samea iha rai fuik maran, nune mos ema tenke foti Oan Mane” (Jn.3:14). Hodi fo hanoin ita katak, Krusifikasaun hanesan dalan moris no salvasaun ba ema hotu-hotu. “Jesus la mai atu hakotu mundo, maibé atu salva mundo.”( Jo. 3:17)

Jesus mak autor moris hotu-hotu nian , liafuan, Jesus, Verbo inkarnadu husi AMAN, iha sentido ida ne’e, mak liafuan moris ne’ebé halo moris foun husi ema hotu. Ho Nia, ita aprende atu hadomi no fo ita-nia moris ba Nia, husi ita-nia maun alin sira.

Saun João mak Evanjelista ne’ebé hakerek ho kontemplasaun husi domin Maromak Nian ida ne’ebé haruka nia Oan-Mane mesak mai mundu atu aprezenta an nudar Umanidade hodi kumpre Aman nia ukun-fuan, halo Nia moris sai prezente ida ba mundo, to’o Nia mate iha Krús, atu hatudu ba umanidade tomak katak dalan ba moris rohan-laek.

Evanjelho ne’ebé ita rona iha Festa Exaltasaun Santa Krús nian konvida ita atu kontempla Maromak nia domin. Ita konxiente ho domin ne’e, ita agradese ba domin ne’e, Maromak Nia domin mak fo ba umanidade tomak no moris nakonu no definitivu. Ida-ne’e mak fo ho gratuita, inkondisionál, absoluta, válidu ba nafatin, ne’ebé la diskrimina ema ida. Ema mak deside atu simu ka la simu Maromak nia prezente neʼe, iha liberdade no kbiit atu hili. 

Dalaruma, ema fó sala baMaromak tanba funu sira, injustisa sira, no hahalok sira ne’ebé lori terus no pinta mundu nia didin sira ho kór dezesperu nian... Maibé pasajen Evanjelho ne’ebé ohin ita rona klaru: Maromak hadomi ema ida-idak no oferese moris ba ema hotu. Terus no mate la mai husi Maromak, maibé nu’udar rezultadu husi opsaun sala ne’ebé halo husi ema sira ne’ebé ho ulun-toos haka’as-an no la obedese ba Maromak Nia prezente sira.

Ita konsiente katak buat aat balu iha ita-nia mundu bele rezulta hosi ita-nia egoízmu, ita-nia satisfasaun, ita-nia prejuizu sira, no ita la rona Maromak no la tuir dalan sira ne’ebé Nia hatudu mai ita. Saida mak ita presiza muda iha ita-nia moris atu sai sinál no haklaken Maromak Nia domin?

Evanjelista S. João define momos dalan ne’ebé ema ida-idak tenke tuir atu hetan moris rohan-laek: mak fiar, no fiar iha Jesus laós deit ho matenek no teoria maibe lia-los no domin  ne’ebé mak ita tenke halo ho aksaun, husi hakuak Ninia mensajen no valór sira, no tuir Nia iha dalan domin nian no saran-an ba Aman no ita-nia maun-alin sira. Fiar signifika hateke ba Jesus ne’ebé moris hias iha Krús no aprende hosi Nia kona-ba domin, domin ne’ebé hakat liu egoízmu hotu no sai prezente totál; fiar envolve hasai ita-nia an husi hahalok egoízmu no loko-an. Hodi halao hahalok konkretu sira fiar nian, no servisu nian ne’ebé lori ksolok, moris, no esperansa ba maun-alin sira ne’ebé la’o hamutuk ho ita.

Atu remata refleksaun ida ne hau konvida ita ida-idak atu reflete kona ba Evangelho ohin loron nian ho pergunta hirak ne’e: Bele ka lae ita kontempla Jesus Nia Krús lori ita ba kompromisu ida atu transforma mundu? no bele ka lae ita kontempla Jesus Nia Krús halo ita sente solidariedade ba ita-nia maun-alin sira hotu ne’ebé loron-loron hetan krusifikasaun no hetan injustisa?

 

Reflesaun Husi: Irmã Florinda Fernandes, OP

Kontinua Le'e

SAI ESKOLANTE LOLOS

 

Domingo XXIII Tempu Baibain

1a.  leitura: Sab.:9: 13-18

2a. leitura: Flm.: 9h-10 12-17

Evanjelho:  Lc. : 14, 25-33

 

Ohin loron Escritura Santu lori ita ba reflete kona ba oinsa atu sai eskolante ne’ebé loos. Jesus Haruka ita atu moris ho liberdade, katak livre atu hola parte iha Nia missaun, no mos livre atu moris tuir saida mak ita hakarak maibe se hakarak tuir Nia entaun tenki pronto atu husik buat hotu- hotu hodi lori krus lor-loron nian ho haksolok.

Hare ba mundo ohin loron ema barak maka dehan moris ne’e laiha ona sentidu.Tamba saida?  Tamba lakoi ona hatan ba laloran boot ne’ebé maka mosu iha moris. Realidade hatudu katak barak hatan ho maneira facil no la los, ejemplo balun hanesan oho-an no tara-an. Klaru ke ida ne’e laos Maromak nia hakarak. Ida ne’e hatudu katak tamba ita lakoi simu difikuldade iha moris.

Iha primeira leitura haktuir husi Livru Sabedoria nian lori ita reflete kona ba ita ema nia nia isin lolon ne’ebe mak foer hodi halo todan ita nia klamar. Husi Segunda Leitura Saun Paul lori ita ba hatene oinsa atu simu malu, no perdua malu. Evangelu ohin Jesus hanorin ita oinsa atu sai eskolante ne’ebé lolos, inklui mos atu sakrifika  an ba ema seluk nia diak.

Tamba ne’e, Jesus ohin convida ita atu tuir Nia nafatin, ne’e maka dalan loos ba moris lor-loron nian. Loos duni, katak moris ne’e lafasil sempre hasoru difikuldade oi-oin ne’ebe maka mosu iha jornada moris ne’e nian, maibe ida ne’e laos atu hamonu ita, ida ne’e hanesan sinal ida hatudu katak ita ne’e fiel duni ba ita ba ita nia vokasaun lor-loron nian. Husi ne’e,importante lia ba  ita hanesan sarani Kristaun nian mak: tau esperansa tomak iha Maromak. Esperansa ne’e lori ita atu rekunhese katak Maromak Nia presenza iha situasaun hotu iha infrenta iha moris.

Hanesan liafuan diak ohin hateten ba ita “Ema se la lori Cruz lao tuir Hau, labele sai Hau nia eskolante”{Lk:14:27}. Husi menssagen ne’e lori ita atu reflete bai ta nia-an katak seraque iha hau nia moris ne’e hau iha dezejo atu halo sakrifisio hau nia an ba ema seluk nia diak ka lae?. Siknifica husi Cruz ne’e hanorin hau atu halo saida?

Jesus fo hanoin ita husi eskrituras sira, tamba Nia hatene klean  katak dalabarak ita hare liu deit ba ita nia an, ou ita tau imporatansia liu ba ema ne’ebe maka ita hadomi hanesan Evangelhu ohin haktuir mai ita katak “Ema sei mai buka hau, maibe la husik hadomi aman- inan, kaben, oan,alin maun no moris labele sai hau nia eskolante”{Lk: 14:26}.

Husi ne’e Jesus fo hanoin nafatin mai ita katak, Crus loos liu maka  sakrifisio ita nia an ba ema seluk nia diak. Husi ida ne’e mak Maromak bolu ita atu tuir Jesus, hodi sai eskolante lolos, hodi sai sasin ba Maromak Nia laran luak, atu ita mos sai laran luak ba ema seluk.

Ohin loron Maromak konvida ita atu sai testamunho diak, liu husi ita nia estilu moris nian rasik kria iha ita nia communidade, sosiedade, no nasaun. Partilha ita nia an ba ema seluk klaru ke lafasil maibe tau deit ita nia an iha Maromak nia domin, buat hotu sei lao tuir husi saida mak Nia hakarak. Tamba ne’e nafatin fo hanoin ba ita nia-an katak, ita ne’e instrumento Maromak nian. Loke ita nia-an ba Maromak, husik Nia Grasa hakonu ita ho domin los ba Nia, liu husi domin ba ema seluk, siknifika katak laos ba deit ema ida, maibe domin ba ema hotu- hotu.  

Iha moris ema ida- idak nian  hasoru desafius oi-oin maibe  Maromak husu ita iha loron ohin atu brani nafatin hodi hasoru ho domin. Crus ne’e mak sinal DOMIN fo ita nia-an ba ema seluk nia diak. Dalabarak susar tebes ba ita atu husik sasan ne’ebé mak ita gosta tebes. Husi sasan sira ne’e mak halo ita todan tebes atu halo buat diak, sasan sira ne’e “mak halo todan ita nia klamar.’’ {Sab: 19:15}. Tamba ita lakoi atu fahe, ita hakarak buat hotu HAU nian deit. Tamba ne’e mensagen ikus husi Evangelho ohin nian Jesus dehan: “nune’e mos imi ne’ebe la husik nia rikusoin labele sai Hau nia eskolante”{Lk:14:33}. Husi Cruz hanorin mos ita oinsa atu perdua ema seluk tamba ida ne’e mos sakrififsio boot ida mak ita ida-idak presiza atu moris tuir.

Mai ita harohan ba Maromak atu hakonu nafatin ita nia fuan ho Nia grasa. Atu nune’e ita bele sai ema perdua nain, domin nain, atu moris tuir eskolante diak no los.  Nafatin atu hatudu laran luak ba ema seluk. No fiel nafatin iha vokasaun ida-idak nian iha moris.

Reflesaun Husi: Irmã Florinda Fernandes, OP

Kontinua Le'e